Woonwensen van de bèta-kenniswerker in beeld

In de eerste stap van dit onderzoek kijken we naar de woonwensen van de bèta-kenniswerkers op de Brightlands Chemelot Campus. Waar wonen ze nu? En waarom? In wat voor een woonomgeving zouden zij bij voorkeur willen wonen? Welke voorzieningen zijn belangrijk? Hiertoe zijn in samenwerking met Maastricht University de huidige bèta-kenniswerkers op de Brightlands Chemelot Campus geënquêteerd. Dit heeft 330 bruikbare resultaten opgeleverd. Om de resultaten nader te duiden zijn interviews afgenomen onder kenniswerkers en H&R medewerkers op de campus. Daarnaast zijn gesprekken gevoerd met internationale kenniswerkers op een bijeenkomst (meet & greet) van het Holland Expat Centre South. Als benchmark voor de resultaten is eenzelfde enquête ook afgenomen onder de bèta-kenniswerkers bij Océ in Venlo. Navolgend gaan we in op de conclusies uit het woonwensenderzoek dat is gehouden onder bèta-kenniswerkers in de regio.

Ruimtelijke factoren spelen een belangrijke rol bij de keuze van de woonlocatie

Bèta-kenniswerkers kiezen primair voor vestiging in Zuid-Limburg vanwege hun werk: zij vinden hier een uitdagende baan. Als zij vervolgens op zoek gaan naar een woning, dan blijken vooral ruimtelijke factoren een rol te spelen.

Uit het woonwensenonderzoek volgt dat de woonomgeving voor 20-35 jarigen de belangrijkste factor is (en nummer 2 voor 35-50 en 50-65 jarigen).

De top drie wordt aangevuld met ‘nabijheid tot werk’ en ‘kenmerken van de woning zelf’. Sociale aspecten als de nabijheid van familie of vrienden, of het wonen tussen bewoners met een vergelijkbare welvaart (status), spelen een beperktere rol. Eenzelfde beeld komt naar voren als wordt gekeken naar verhuisredenen. Hierbij wordt vooral gewezen op kenmerken van de woning zelf: men wil verhuizen naar een koopwoning of is op zoek naar een grotere woning.

Voorkeur voor een groene, suburbane woonomgeving

De bèta-kenniswerkers op de Brightlands Chemelot Campus hebben een duidelijke voorkeur voor een groene, suburbane woonomgeving. Gevraagd naar hun gewenste woonomgeving geven alle leeftijdsgroepen met een ruime meerderheid de voorkeur aan een suburbane of landelijke woonomgeving. Dit geldt voor zowel internationale als nationale kenniswerkers. De aanwezigheid van openbaar groen en parken is hierbij een belangrijk aspect. Alleen bij de groep jongeren is er een aanzienlijk aandeel kenniswerkers met een centrum-stedelijke woonvoorkeur. Deze voorkeur is ook bij de internationals terug te zien. Vanaf 35 jaar is een suburbane woonomgeving duidelijk favoriet. Overigens is dit in lijn met de uitkomst van soortgelijke onderzoeken die elders hebben plaatsgevonden (o.a. regio Eindhoven).

Dit betekent dat binnen Zuid-Limburg vooral woonomgevingen met een groen, suburbaan karakter kansrijk zijn voor het  aantrekken van bèta-kenniswerkers. Dit werpt nieuw licht op de vaak gehoorde stelling dat ‘alle kenniswerkers toch in Maastricht willen wonen’. Slechts een deel van de jongere kenniswerkers geeft de voorkeur aan een stedelijke omgeving. Overigens speelt Maastricht wel een belangrijke rol voor de aanwezigheid van stedelijke voorzieningen binnen acceptabele reisafstand.

Een goed bereikbare woonplek is essentieel

Voor bèta-kenniswerkers is een goede bereikbaarheid essentieel bij de keuze voor een woonlocatie. In het woonwensenonderzoek heeft de bereikbaarheid over de (snel)weg een hoge prioriteit bij alle leeftijdsgroepen, waarbij het openbaar vervoer bij jongere internationals op de eerste plek komt. Op dit punt wijken bèta’s niet af van andere hoogopgeleiden, die bovengemiddeld mobiel zijn en relatief veel reizen voor werk, winkelen, leisure en familiebezoek. Gevraagd naar de huidige bereikbaarheid, beoordeelt een meerderheid van de jongere bèta-kenniswerkers het openbaar vervoer met een onvoldoende. De OV-bereikbaarheid over de grens wordt als knelpunt gezien (geen intercity naar Brussel en Aken); evenals de moeilijke bereikbaarheid van vliegvelden en de beperkte dienstregeling tijdens avonduren en feestdagen. Over de bereikbaarheid over de weg bestaat meer tevredenheid, alhoewel de meningen enigszins verdeeld zijn. Gewezen wordt op de problemen op de A2, die een bottleneck vormt in geval van calamiteiten.

Basisvoorzieningen dichtbij huis, cultuur en uitgaan kan op afstand

Bèta-kenniswerkers hebben dagelijkse voorzieningen als supermarkten graag binnen handbereik. Onderwijs in de buurt is (logischerwijs) vooral van belang voor gezinnen met jongere kinderen (vooral 35-50 jarigen). Voorzieningen op het vlak van cultuur, uitgaan en een uitgebreid winkelaanbod daarentegen mogen zich best op enige afstand bevinden – mits de bereikbaarheid goed is. Voor wat betreft deze stedelijke voorzieningen wordt voornamelijk de aanwezigheid van restaurants belangrijk gevonden. Bars en cafés zijn vooral van belang voor de jongere groep, discotheek- en clubgangers zijn de technici echter niet. De waardering voor het huidige aanbod van culturele voorzieningen is vooral bij jongere internationale kenniswerkers matig.

In tegenstelling tot culturele voorzieningen hebben bèta-kenniswerkers sportvoorzieningen wel graag in de nabijheid. Bèta’s geven aan de aanwezigheid van sportverenigingen in hun woonplaats belangrijk te vinden. Als zij zich ergens nieuw duurzaam willen vestigen, biedt dit bovendien een laagdrempelige mogelijkheid voor sociale integratie.

Graag dicht bij zijn/haar werk wonen

Nabijheid tot het werk is voor de bèta-kenniswerkers een belangrijke factor bij de keuze van de woonlocatie. Dat betekent dat er kansen zijn voor de dorpen en steden rondom de Brightlands Campus. Uiteraard is voor de beleving van nabijheid afhankelijk welk vervoermiddel wordt gebruikt voor het woon-werkverkeer. Normaal gesproken wordt uitgegaan van een maximum afstand van ca. 7 km per fiets, een afstand van 25-50 km per auto en een reistijd van ongeveer 45 minuten per openbaar vervoer (per enkele reis). Een groot deel van de kenniswerkers blijkt echter een grotere reistijd ook nog acceptabel te vinden (zie diagrammen). Mogelijk wordt dit veroorzaakt doordat kenniswerkers weliswaar idealiter graag dichtbij hun werk zouden willen wonen, maar dat dit praktische bezwaren oplevert (bijv. baan van de partner, school van de kinderen, woningaanbod).

Opgemerkt wordt dat de matige bereikbaarheid van de Campus per openbaar vervoer zorgt voor een beperking in de vestigingsmogelijkheden voor de kenniswerkers die per bus en/of trein reizen.

Trouwe bewoners die zich voor langere tijd in de regio vestigen

De bèta-kenniswerkers zijn tamelijk honkvast. In tegenstelling tot expats, die vaak voor kortere tijd op een bepaalde locatie gaan werken, blijven de kenniswerkers in R&D vaak langer op één locatie. Dit is consistent met het woonwensenonderzoek, dat een lage verhuisgeneigdheid laat zien. Van alle bèta-kenniswerkers verwacht bijvoorbeeld bijna 50% over 10 jaar nog op dezelfde plek te wonen. Ter vergelijking: de gemiddelde verhuisfrequentie in Nederland is één keer per acht à tien jaar. De jonge groep (20-35 jaar) is sterker geneigd te verhuizen – 40% verwacht binnen 2 jaar naar een andere woning te verhuizen – maar slechts ca. 25% denkt ook de eigen woonplaats te verlaten. De internationale bèta’s zijn iets meer geneigd te verhuizen dan de Nederlanders, maar het beeld wijkt niet heel sterk af. Opvallend is dat werkgerelateerde verhuisredenen – bijvoorbeeld een andere baan of een verandering van standplaats – nauwelijks worden genoemd. Dit kan wellicht worden verklaard door het gespecialiseerd type werkgelegenheid (R&D) dat slechts op een beperkt aantal locaties plaatsvindt en werknemers voor langere tijd bindt.

Kortom: het beeld van de hoogopgeleide kenniswerker als ‘tijdelijke bezoeker’ die binnen een paar jaar weer vertrekt, blijkt onjuist – in ieder geval voor de bèta kenniswerkers in deze regio.

Zoekt ruime, betaalbare grondgebonden koopwoning

Bèta-kenniswerkers geven in meerderheid de voorkeur aan een ruime grondgebonden koopwoning in een groene, surburbane omgeving. ‘Value for money’ is daarbij belangrijk: de groep heeft wat te besteden, maar vraagt daarvoor ook een ruime woning van goede kwaliteit. Als verhuisreden wordt dan ook vaak aangegeven dat men een grotere (koop)woning wenst of overstapt van huur naar koop. Deze voorkeur wordt weerspiegeld in de huidige woonlocatie van de respondenten.

Bèta-kenniswerkers vanaf 35 jaar wonen vooral in grondgebonden koopwoningen: 2 onder 1 kappers en vrijstaand. Bij de jongeren (< 35 jaar) is het beeld wat meer divers: een deel woont in een grondgebonden (koop)woning, een ander deel woont (nog) in een (huur)appartement. Dit laatste geldt vooral voor de jongere internationale bèta-kenniswerkers, die veelal in Maastricht wonen. Deels omdat dit hun gewenste omgeving is, maar mogelijk ook ten gevolge van het ontbreken van een aanbod van middeldure huurwoningen in de Westelijke Mijnstreek.

Pin It on Pinterest

Share This